Trening Regulacji Emocji

Trening Regulacji Emocji jest metodą autorską dr Jerzego Korzewskiego, opracowaną w ramach rozprawy doktorskiej (pracy naukowej finansowanej ze środków na naukę w latach 2006-2007 jako projekt badawczy nr 1 H01F 047 30). Wykorzystuje techniki oddechowe, terapię uważności (MBSR – Mindfulness Based Stress Reduction), Terapię Skoncentrowaną na Emocjach (Emotion Focused Therapy – EFT) Leslie Greenberga  i wywodzącą się z psychoanalizy metodę mostu somatyczno-emocjonalnego D. L. Araoza.

Opiera się na wieloletnich doświadczeniach własnych z pracownikami służb mundurowych doświadczających zarówno chronicznego, jak i ostrego stresu; z menedżerami, z pracownikami korporacji, ze sportowcami i osobami wykonującymi różne zawody związane z doświadczaniem odczuwalnego stresu.

Została rownież pozytywnie zweryfikowana w badaniach naukowych nad osobami doświadczającymi stresu zawodowego, prowadzonych w ramach własnej rozprawy doktorskiej.

Metoda ta może niejednokrotnie dawać szybkie i odczuwalne efekty przekładające się na zmianę funkcjonowania osoby z niej korzystającej. Może też stanowić wstęp do dłuższego procesu terapii, ujawniając obszary myślenia, przeżywania i funkcjonowania, którymi należy się zająć.

Typowa sesja TRE rozpoczyna się od krótkiej relaksacji, polegającej na rozluźnieniu ciała, co służy ułatwieniu odczuwania napływających wrażeń i stopniowemu osiąganiu stanu odprężenia. Następnie osoba ćwicząca proszona jest o rozpoczęcie swobodnego pogłębionego oddychania. Tempo i głębokość oddechu dostosowane są do możliwości osoby, przy czym zaleca się, by oddychać głębiej i wolniej niż zazwyczaj. Celem jest tu wstępne wyciszenie się osoby, a także umożliwienie jej zwrócenia uwagi na procesy psychiczne i cielesne. Skupienie się na własnym oddechu ma ułatwić pogłębioną samoobserwację oraz umożliwić swobodne przekierowywanie uwagi na pojawiające się różnorodne doznania. W początkowym etapie treningu, który zależnie od gotowości i możliwości osoby może obejmować od jednej do paru sesji, wystarczy dopuszczanie pojawiających się myśli, emocji i doznań poprzez ich akceptację i stosunkowo bierne „przyglądanie” się im. Ważne by w tej fazie procesu oswoić się z napływającymi doznaniami psychicznymi i cielesnymi, a także wstrzymać się od ich analizy i oceny.

Podczas treningu TRE uwaga początkowo koncentrowana jest na oddechu, po czym przekierowywana jest na wewnętrzne, także cielesne odczucia. Technika ta zbliżona jest do terapii poznawczej opartej na medytacji mindfulness, gdzie trenuje się doświadczanie strumienia pojawiających się myśli, bez jego przerywania spowodowanego oceną lub wewnętrznym odrzuceniem danej treści. Jest to rodzaj otwarcia się na pojawiające się z chwili na chwilę stany i procesy umysłowe. Zadaniem uczestnika medytacji jest z jednej strony dopuszczanie, a z drugiej, nie przywiązywanie się do treści pojawiających się doświadczeń, czyli traktowanie ich w sposób obojętny. Istotne jest też zaniechanie zbędnych rozmyślań i pozwolenie sobie na swobodną obserwację siebie, by w rezultacie przełamywać nieadaptacyjne schematy myślenia.

W Treningu Regulacji Emocji, w sposób elastyczny skłania się uczestników do dopuszczania doświadczanych treści (myśli, odczuć itp.). Stopniowo, zwykle po 1-2 sesjach, może to przechodzić w proces polegający na uświadamianiu sobie tego co się doświadcza i w narracyjny opis pojawiających się doznań. Ma to szczególne znaczenie, gdy napływające doznania stają się na tyle wyraźne i intensywne, że samo ich akceptowanie nie powoduje ich znikania lub przepływania przez umysł doświadczającej osoby. Niektóre z doznań mogą być na tyle intensywne, że osoba czuje się zablokowana przez pojawiające się odczucie, które trener pomaga rozpoznać. W dalszej części treningu uczestnik rozwija umiejętności swobodnego i płynnego podążania za strumieniem pojawiających się doznań. W przypadku pojawienia się niepożądanych i zagrażających treści, po ich uświadomieniu sobie, zachodzi ich regulowanie.

Trener pomaga osobie doświadczającej poprzez empatyczne prowadzenie: „Pozwól sobie doświadczyć tego odczucia i uświadomić sobie co ono w sobie zawiera – jakie emocje, myśli, wspomnienia” Po rozpoznaniu konkretnej emocji lub myśli związanej z doznaniem cielesnym i uwolnieniu się od niej poprzez regulację, zwykle następuje powrót do swobodnego oddechu i bierne czekanie na inne pojawiające się doznania. Jeśli samo uświadmomienie sobie czym są pojawiające się w umyśle i w ciele doznania, wyrażenie ich w słowach oraz ich regulacja nie dają pożądanej zmiany w ich doświadczaniu (np. osoba doświadcza narastającego lęku lub szeregu powiązanych ze sobą emocji), trener-terapeuta pomaga w przemianie emocji, poprzez następującą instrukcję. Jej celem jest pomoc w uświadomieniu, odreagowaniu oraz transformacji emocji. Brzmi ona: „kiedy policzę od 3 do 1 cofniesz się do momentu, kiedy po raz pierwszy doświadczyłeś tej emocji (lub odczucia w ciele: wymienia się konkretną, aktualnie doznawaną emocję lub odczucie cielesne) i uwolnisz się od niej, 3, 2, 1...”. Jest to element niedyrektywnej sugestii, która służy ułatwieniu transformacji na poziomie emocjonalnym (np. jako sposób pomocy w uwalnianiu się od przykrych emocji), jednocześnie stanowi element wsparcia emocjonalnego o charakterze pozytywnego wzmocnienia ze strony trenera-terapeuty.

Zastosowanie takiej instrukcji służy uczestnikowi treningu pomocą w uzyskaniu uwolnienia od wcześniej doznawanego odczucia lub zmianę w nim, np. poprzez przypomnienie sobie sytuacji w której taka emocja pojawiała się wcześniej. Chodzi o takie dopuszczenie emocji i związanych z nimi treści, by ułatwić przemianę nieadaptacyjnych sposobów reagowania emocjonalnego. TRE jest interwencją umożliwiającą pracę z emocjami, także z intensywnymi i trudnymi w znaczeniu subiektywnym dla osób poddających się interwencji. Podobnie jest z wykorzystaniem oddechu. Może on pełnić dalszy element pośredniczący i przygotowujący, ale też umożliwiać rozpoznawanie emocji poprzez doświadczanie ich bezpośrednio lub za pośrednictwem myśli, wspomnień, obrazów i odczuć cielesnych.

W końcowym etapie takiego ćwiczenia, zwykle po 1-1,5 h, osoba powraca do stanu rozluźnienia, swobodnego oddychania, czemu może towarzyszyć doświadczanie stanu mindfulness. W wyniku stosowania treningu oczekiwane jest nauczenie uczestników trzech zasad pracy z emocjami: ich świadomości, regulacji i transformacji. Ważną rolę może pełnić tu otwartość na nowe doświadczenie pozwalająca na zmianę kontekstu, w jakim osoby postrzegają swe problemy. To z kolei powinno spowodować zmianę subiektywnego odbioru sytuacji stresowych i prowadzić do spadku napięcia emocjonalnego i poziomu dystresu. Oczekiwanym efektem jest zmiana funkcjonowania osoby wyrażająca się np. w lepszym doborze i stosowaniu strategii radzenia sobie, by umożliwić dominację bardziej aktywnych i adaptacyjnych sposobów radzenia sobie.